Bez czarny

Bez czarny (Sambucus nigra) występuje w Europie, a także w zachodniej i środkowej części Azji. W Polsce jest bardzo pospolity, spotkać go można na skrajach lasów, łąkach, zaroślach i w dzikich ogrodach, przy domostwach. Owoce bzu są przysmakiem ptaków. Bez czarny znany też jako bez biały, dziki bez czarny, dziki bez lekarski, bez apteczny, hyczka.

Krzew ten należy do rodziny roślin przewiertniowatych (Caprifoliaceae), dorasta do 6 m wysokości, może mieć również formę małego drzewa, gdy rozwija się z jednego pędu. Liście długości 30 cm są złożone z 5-7 listków. Kwiaty są białe, drobne, o silnym słodkim zapachu, zebrane w płaskie baldachokształtne kwiatostany. Kwitnie w czerwcu. Owoce pojawiają się na baldachach we wrześniu w postaci kulistych, ciemnofioletowych pestkowców o średnicy 5 mm. Surowcem leczniczym bzu czarnego są głównie kwiaty i owoce, rzadziej korzenie i liście.

W kwiatach bzu występują flawonoidy, kwasy wielofenolowe, kwasy organiczne, garbniki. W owocach występują głównie glikozydy antocyjanowe, garbniki, kwas jabłkowy, kwas szikimowy, kwas chlorogenowy, witamina C, witaminy z grupy B. W świeżych kwiatach i niedojrzałych owocach występuje glikozyd cyjanogenny – sambunigryna, rozkładający się w trakcie suszenia i gotowania.

Kwiaty bzu zwiększają ilość wydalanego moczu i potu, wzmacniają drobne naczynia krwionośne (włosowate), poprawiają krążenie serca. Działają napotnie, przeciwwirusowo i przeciwgorączkowo. Owoce oczyszczają organizm ze szkodliwych toksyn, które usuwają się z moczem, kałem i potem, ponadto działają przeczyszczająco, podnoszą odporność organizmu, działają przeciwbólowo w migrenach.

Świeże kwiaty smaży się w cieście naleśnikowym i posypuje cukrem pudrem, używa się ich do sałatek, dekoracji deserów. Można też zrobić z nich syrop do herbaty, wino, nalewki, likiery. Kwiaty po wysuszeniu w cieniu i przewiewie można przeznaczać na aromatyczną herbatkę.


Więcej w papierowym wydaniu Posłańca 5/2018

.